Veel ondernemers bouwen geen apart pensioen op. Het geld gaat terug het bedrijf in, naar voorraad, personeel of een nieuwe machine. Het idee is dat de onderneming zelf later het pensioen wordt: bij verkoop komt er in één keer een bedrag vrij waarvan je de rest van je leven kunt leven.
Vanuit beleggersoogpunt is dat een opvallende keuze. Je zet vrijwel je hele vermogen in op één onderneming, in één sector, die je zelf bestuurt en die moeilijk te verhandelen is. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang je het als beleggingsbeslissing behandelt en de verkoop ruim van tevoren plant.
Een bedrijf is een geconcentreerde belegging
Een belegger die al zijn geld in één aandeel stopt, krijgt van elke adviseur te horen dat hij moet spreiden. Een ondernemer met een bedrijf ter waarde van bijvoorbeeld 1,5 miljoen euro en nauwelijks ander vermogen zit in dezelfde positie. Valt de omzet weg door een grote klant die vertrekt, een nieuwe concurrent of gezondheidsproblemen, dan daalt ook de waarde van zijn pensioen.
Daar komt bij dat je een bedrijf niet op een willekeurige dinsdag verkoopt. Een verkoopproces duurt vaak zes tot twaalf maanden, en de prijs hangt af van de markt op dat moment. Wie op zijn 64e besluit te stoppen en direct geld nodig heeft, onderhandelt vanuit een zwakke positie.
De waarde vroeg in beeld brengen
Begin daarom vijf tot tien jaar voor je gewenste stopmoment met een waardebepaling. Kopers kijken meestal naar de genormaliseerde winst, dus de winst na correctie voor eenmalige posten en een marktconform salaris voor de directeur. Die winst wordt vermenigvuldigd met een factor die afhangt van sector, omvang, groei en risico. Voor kleinere mkb-bedrijven ligt die factor vaak lager dan ondernemers verwachten.
Een vroege waardering laat ook zien waar de zwakke plekken zitten. Is het bedrijf sterk afhankelijk van jou als eigenaar, of van een paar klanten, dan drukt dat de prijs. Daar kun je in een paar jaar iets aan doen door een tweede leidinggevende aan te stellen, processen vast te leggen en de klantenkring te verbreden. Een adviesbureau als OvernameAdvies begeleidt ondernemers bij het verkopen van hun bedrijf en kan zo’n waardering en verkoopvoorbereiding opzetten.
Spreiden voor en na de verkoop
Je hoeft niet te wachten tot de verkoop om te gaan spreiden. Een deel van de winst die het bedrijf niet nodig heeft, kun je via een holding of privé beleggen in een gespreide portefeuille. Zo bouw je naast het bedrijf een tweede pijler op, die niet afhankelijk is van dezelfde markt.
Na de verkoop sta je voor een andere vraag: wat doe je met een groot bedrag ineens. Veel verkopers kiezen voor een gefaseerde instap in de beurs, verdeeld over een of twee jaar, en houden een buffer aan voor de eerste jaren. Ook de manier van betalen door de koper telt mee. Bij een earn-out of een verkopersfinanciering krijg je een deel pas later, en blijft er dus risico in het bedrijf zitten.
Fiscale kant en timing
De fiscale gevolgen van een verkoop zijn ingrijpend en verschillen per situatie: verkoop je aandelen vanuit een holding, de onderneming als geheel of alleen de activa. De regels rond aanmerkelijk belang en eventuele faciliteiten veranderen geregeld. Laat je hierover adviseren door een fiscalist en raadpleeg de Belastingdienst voor de actuele regels, in plaats van te rekenen met bedragen van een paar jaar geleden.
Maak tot slot een eenvoudige rekensom. Hoeveel heb je per jaar nodig na je pensioen, hoeveel levert je AOW en eventuele andere opbouw op, en welk bedrag moet de verkoop dan netto opleveren. Ligt dat bedrag boven een realistische waardering, dan weet je dat je meer moet sparen of het bedrijf eerst waardevoller moet maken. Op overnameadvies.nl vind je achtergrond over de stappen van zo’n traject, zodat je weet wat er op je afkomt.
